Leren Zelf-organiseren: 40 dagen verwonderen

23 apr 15

Leren Zelf-organiseren: 40 dagen verwonderen

Vanuit een proceskundige kijk op veranderen 

 

Veel mensen in organisaties bevinden zich in een tijd van verregaande veranderingen. Dat vraagt om veerkracht en aanpassing. Nieuwe perspectieven zoals zelforganisatie, zelfsturing en ‘de cliënt centraal’; het gaat allemaal over veranderen op een substantieel niveau. Substantieel, omdat het niet alleen gaat om een verandering van je rol, maar ook om een fundamentele verandering van hoe je kijkt, denkt en doet.

 

Deze blog beschrijft een simpele interventie in een zorginstelling die bijdroeg aan het leerproces juist in de fase van chaos en onduidelijkheid. Het beschrijft een eerste stap in het ‘leren zelf-organiseren’.
 

Wat betekent substantieel leren?

Bij substantiële veranderingen zoals bij de ambitie om zelf-organiserend te werken is het toevoegen van kennis niet afdoende. In zo’n nieuwe situaties heeft niemand de wijsheid in pacht, en dat heeft als implicatie dat alleen samenwerken en het kijken vanuit verschillende perspectieven zicht kan bieden op een volgende stap. Hoe werk je bijvoorbeeld zelforganiserend aan een passend leerproces?

 

Veel organisaties ervaren dat klassieke ‘leertrajecten’ met een van te voren ontworpen programma niet passen bij ambities die gaan over zelf-organiseren en zelfsturend werken. De paradoxale vragen over zelfsturing in bijvoorbeeld een grote bureaucratie, vragen om een gezamenlijk zoekproces. Een proces dat recht doet aan de ambitie, de spanningsvelden en de dilemma’s die daarmee gepaard gaan.
 

40 dagen: Structuur in tijden van chaos

We werden laatst uitgenodigd bij een instelling in de ouderenzorg die worstelt met dit thema. Zij willen zelforganiserend gaan werken, in een tijd waar ook transparantie en toezicht wordt verhevigd. Het riep veel paradoxale vragen op waar niemand het antwoord op wist. Ons werd gevraagd een concrete handreiking te doen om in dit zoekproces toch te werken aan een focus in het leren. Tja, een vraag waar ook niet zomaar iets voor op de plank ligt. Of, toch wel?

 

De 40-dagen methode sprong in onze gedachten als basisprincipe voor een concrete interventie. De 40 dagen methode is een methode waarin je kort gezegd werkt aan gedragsverandering door elke dag een experiment of oefening te doen. Qua symboliek is de 40 dagen periode ons niet vreemd. Mozes op de berg wist er al van en ook fysiotherapeuten werken vaak met 40 dagen als basis voor revalidatie. Neuropsychologen ontdekte dat we in 40 dagen ook krachtige nieuwe neurale netwerken in je hersenen kunnen ontwikkelen. Of je nu piano wilt leren spelen of een nieuwe kijk wilt ontwikkelen. Het vraagt om 40 dagen aandacht.
 

Proceskundig kijken, werken vanuit verwondering en aandacht

We hebben de mensen uitgenodigd 40 dagen lang, elke dag te gaan onderzoeken wat ze opvalt, vanuit verwondering en zonder te zoeken naar snelle oplossingen. Met elke dag een contactmoment of een moment van reflectie in een logboek. Drie groepen hebben deze handschoen opgepakt en hier 40 dagen lang notities van gemaakt. Het was verrassend om te ontdekken dat mensen dit ervoeren als een hele concrete praktische handreiking. De uitnodiging erkende dat de uitgangspunten voor de verandering nog te onduidelijk waren om besluiten te nemen. De mensen bleken vooral te zoeken naar focus in hun aandacht (zonder te snel naar oplossingen te grijpen of te vervallen in een oordeel over het proces).
 
40 dagen later gaf een groot deel van de mensen aan meer zicht te hebben gekregen op hoofd- en bijzaak in hun rol in de verandering. En, ze hebben in de teams meer gevoel gekregen met de thema’s waar ze aan wilden werken. Een ervaring die zij ons na de 40 dagen niet wilden onthouden. En wij vinden het leuk het via deze weg weer met jou te delen. Fijn en mooi om te ervaren hoe een simpele interventie van een 40-dagen-structuur in tijd (de tijd die er altijd al is, alleen nu gemarkeerd) leidt tot een gezamenlijk gerichtheid.

 

Bronnen

  • S. Tjepkema & L. Verheijen (red.). Van kiem tot kracht. Een waarderende benadering voor persoonlijke en organisatieontwikkeling. 2009. Performa Rotterdam
  • Boers, E. & Van der Steen, B. (2009). Aristoteles meets de cortex. Opleiding & Ontwikkeling. 06-2009.
  • Kessels, J., E. Boers & P. Mostert (2002). Vrije ruimte, filosoferen in organisaties. Amsterdam: Boom.

 
Wil je je ook verder verdiepen in hoe je in complexe processen en veranderingen komt tot beweging en leren. En hoe je recht doet aan de paradoxen en spanningsvelden die vaak spelen bij processen van verandering? De leergang Proceskunde biedt een plek om je eigen casuïstiek uit te diepen en jezelf te versterken in je procesvaardigheden en het werken vanuit verwondering en aandacht. In het najaar start de vijfde open groep. Ook werken we met groepen Incompany. Kijk op: http://www.corporate-education.com/proceskunde
 

Download Handout_40_dagen...verwondering.pdf (84 KB)

Reageer op dit item

Naam

E-mail

Reactie

 


Andere interessante blogs op het thema “Projecten” voor jou geselecteerd:


Vertel je verhaal op www.doorbreken.be

16 mrt

Vertel je verhaal op www.doorbreken.be

Patronen Mensen hebben een natuurlijke neiging om zich tegen veranderingen te verzetten. Veranderingen worden in ons brein ervaren als bedreiging. Ons biochemisch systeem houdt niet van verandering en doet er alles aan om bij het vertrouwde te blijven, ook al is het niet constructief...

De impact van een leiderschapsprogramma

28 nov

De impact van een leiderschapsprogramma

Een leiderschapsprogramma ondersteunt managers in een grote internationale organisatie in hun ontwikkeling. In 2011 werd Kessels & Smit gevraagd om het programma te herontwerpen. In de afgelopen jaren ontvingen we veel positieve feedback van deelnemers en andere betrokkenen. We hadden echter nog geen compleet beeld...

De impact van een kort leertraject gericht op talentontwikkeling

1 dec 16

De impact van een kort leertraject gericht op talentontwikkeling

Naar aanleiding van een kort leertraject deden we een impactonderzoek onder de 26 deelnemers. Het doel van dit onderzoek was nagaan in hoeverre de workshop leidde tot concrete opbrengsten in het werk van de deelnemers. Twee bijeenkomsten en een talentenscan De workshop was...

Nieuw onderzoek: aandacht voor talent in de gesprekscyclus

10 nov 16

Nieuw onderzoek: aandacht voor talent in de gesprekscyclus

Wat is het effect als leidinggevenden en medewerkers expliciet aandacht besteden aan het inzetten van ieders talent? Dat onderzochten we ruim een jaar geleden in een project met de Universiteit Tilburg. We zagen veel positieve effecten . Nu zijn we een stap verder en willen...

Verbinding maken met kwetsbaarheid

13 okt 16

Verbinding maken met kwetsbaarheid

Leer gemaakt van vissenhuid, the seven basics en compatible closet. Voor mij nieuwe termen maar voor deelnemers van de kick-off training van Shop ’n Style gesneden koek. Ik heb het over negen stijlvolle pioniers met de ambitie om de fashion industrie eerlijker en duurzamer te...

Lichte lessen uit Ghana

4 okt 16

Lichte lessen uit Ghana

Het gesprek stokt. Een wanhopige blik. “What question should I ask now?”, vraagt Mercy, één van de deelnemers aan de training Dialogue for Peaceful Change . Ik stel haar een wedervraag: “Wat denk je? Wat komt er als eerste in je op? Let go of...

Experimenteren met talentgerichte P gesprekken

3 okt 16

Experimenteren met talentgerichte P gesprekken

Er is de laatste tijd veel te doen rond P-gesprekken: functioneringsgesprekken, RGW, beoordelings-, ontwikkel-gesprekken. Organisaties zetten dit middel over het algemeen in de vorm van een vaste cyclus in, met als doel ervoor te zorgen dat medewerkers gemotiveerd blijven en beter gaan presteren. Maar dit...

Leren door te experimenteren. Vier bouwstenen die helpen om jouw eigen experiment te starten

13 sep 16

Leren door te experimenteren. Vier bouwstenen die helpen om jouw eigen experiment te starten

Sinds vijf jaar ontwerpt en faciliteert Kessels & Smit een leiderschapsprogramma voor een grote organisatie in de detailhandel. Het programma is sterk verankerd in de werkpraktijk en ondersteunt deelnemers om meer te experimenteren en reflecteren in hun dagelijkse werk.
vorige
1 2 3 ... 19 20 21
volgende