Regulatie en leiderschap

Door: Koen Deblonde

#Inspiratie  

In een korte reeks op linkedin verken ik het thema regulatie en (zelf)leiderschap. Over wat er in leiders gebeurt wanneer de druk toeneemt. Over waarom feedback en verandering zo vaak vastlopen. En over hoe leiders, vaak onbewust, het hele systeem beïnvloeden. Niet vanuit modellen of trucjes, maar vanuit wat we weten over het zenuwstelsel, gedrag en interactie.

Mijn nieuwsgierigheid naar wat er in mensen gebeurt onder toenemende druk bracht me ertoe me steeds verder te verdiepen in de werking van het lichaam en het autonome zenuwstelsel. Ik ben opgeleid als Somatic Experiencing Practitioner (P. Levine) en heb me daarnaast verdiept in kritische wetenschappelijke literatuur over stress, regulatie en co-regulatie. In mijn werk zie ik dagelijks hoe essentieel deze vermogens zijn in onze overprikkelde samenleving, zeker voor leiders die willen bijdragen aan duurzame inzetbaarheid en het welzijn van hun medewerkers.

Onder druk wordt leiderschap zichtbaar

Niet zozeer in visie of vaardigheden, maar in het vermogen om jezelf te reguleren onderscheiden leiders zich. Jezelf reguleren betekent dat je onder druk kunt blijven voelen en waarnemen, zonder automatisch in een overlevingsreactie te schieten of het contact met jezelf en anderen te verliezen. Wanneer spanning toeneemt, doet het lichaam mee. Het autonome zenuwstelsel versmalt de aandacht, versnelt oordelen en stuurt richting controle of vermijding. Niet omdat je dat wilt, maar omdat het systeem zo werkt.

Onder druk zie je daarom vaak:

• sneller beslissen
• minder luisteren
• meer sturen op zekerheid
• minder ruimte voor nuance

Leiders die ook onder druk gereguleerd blijven, kunnen blijven waarnemen wat er gebeurt, in henzelf, bij anderen en in het bredere systeem. Ze houden hun denkvermogen beschikbaar, ook wanneer emoties oplopen of belangen botsen. Juist op die momenten blijven ze in contact, stellen ze vragen en maken ze onderscheid, in plaats van automatisch te reageren. Dat is geen soft skill. Dat is het neurobiologische fundament van effectief leiderschap.

Het fundament onder leiderschap

Dit vraagt ook om kennis: begrijpen hoe het zenuwstelsel werkt, wat druk en stress doen met denken, waarnemen en handelen, en wat er nodig is om aanwezig te blijven wanneer spanning toeneemt, zonder direct in een overleefstand te schieten.

Wanneer dit fundament ontbreekt, vallen goede intenties en aangeleerde vaardigheden snel weg. Het systeem neemt het over: beslissingen versnellen, perspectief vernauwt en het contact komt onder druk te staan. Niet omdat iemand dat wil, maar omdat het lichaam sneller reageert dan het denken kan bijsturen. Juist daarom begint effectief leiderschap bij het vermogen om te reguleren.

Wat gebeurt er in jou wanneer de druk toeneemt: versmalling of aanwezigheid?

In de volgende post op linkedin sta ik stil bij de vraag: wat bedoelen we eigenlijk met regulatie?