Mindful at Work: wat doe je wanneer werkdruk structureel aanwezig is?
By:
Sofie Hendrikx
Sofie Hendrikx
This page is not available in English - View in Dutch:
“You can’t stop the waves, but you can learn to surf.” – Jon Kabat-Zinn
Werkdruk is geen tijdelijk fenomeen meer. In organisaties zoals VITO werken mensen dagelijks aan complexe maatschappelijke vraagstukken, in een context die veel vraagt, zowel qua expertise als samenwerking. De vraag is dan niet langer hoe nemen we die druk weg?, maar wel: hoe leren mensen er samen duurzaam mee omgaan?
Vanuit die vraag ontstond bijna tien jaar geleden het leertraject Mindful at Work, vormgegeven door K&S-adviseur Sofie Hendrikx in co-creatie met de onderzoeksorganisatie VITO. Wat begon als een antwoord op werkdruk in veeleisende werksituaties, groeide uit tot een gevestigde waarde in het ondersteuningsaanbod van VITO waar leren, werken én welzijn samenkomen.
Meer dan een ademhalingsoefening
Veel mindfulnessprogramma’s blijven hangen in technieken: ademhalingsoefeningen, meditatie, ontspanning. Waardevol, maar vaak losstaand van de dagelijkse praktijk. Wat Mindful at Work uniek maakt, is de combinatie van twee werelden:
- De basis van mindfulness – inzicht in stress, aandacht, lichaam en reactiepatronen
- De eigen werkrealiteit van deelnemers – concrete situaties, deadlines, spanningen, interacties
Deelnemers werken met wat er bij hen speelt: volle agenda’s, lastige gesprekken, terugkerende spanningen. Daarbij kijken we niet alleen naar wat mensen denken, maar ook naar wat ze voelen, hoe ze reageren in interactie met anderen en wat hun lichaam hen vertelt. En precies daar gebeurt het leren. Zoals ook blijkt uit gelijkaardige trajecten: wanneer mensen werken met hun eigen ervaringen én die van collega’s, ontstaat diepgaand inzicht én gedragsverandering.
Stress en welzijn worden bespreekbaar
Het traject is kleinschalig en ritmisch opgebouwd: een intake, vier sessies van een halve dag en een terugkommoment na enkele maanden. Tussen de bijeenkomsten experimenteren deelnemers in hun eigen praktijk.
Maar misschien nog belangrijker: ze leren niet alleen, ze leren mét elkaar. In deze kleine leergroepen ontstaat:
- herkenning en normalisering (“ik ben niet de enige”)
- taal om over werkdruk te spreken
- onderlinge steun
- collectief leren
Dat is precies wat we ook zien in organisaties die hiermee aan de slag gaan: thema’s zoals stress en welzijn worden bespreekbaar, en mensen versterken elkaar in plaats van er alleen voor te staan.
“De kwalitatieve, ervaringsgerichte training ‘Mindful@work’ van Sofie Hendrikx versterkt de veerkracht van onze medewerkers en biedt hen waardevolle handvatten om beter met stress om te gaan en hun focus te behouden, een duidelijke meerwaarde voor henzelf én voor VITO.”
Van individueel welzijn naar organisatieontwikkeling
Wat begint bij individuele deelnemers, krijgt vaak een bredere doorwerking. In de samenwerking met VITO zagen we over de jaren heen:
- een groeiende vraag naar het traject
- uitbreiding naar diverse doelgroepen en talen
- meer openheid rond welzijn en veerkracht
Maar vooral zagen we een beweging ontstaan richting een lerende organisatie rond regulatie. Waar niet alleen de vraag centraal staat “hoe houd ik het vol?”, maar ook:
- hoe ondersteunen we elkaar?
- hoe maken we dit bespreekbaar?
- hoe organiseren we ons werk op een duurzame manier?
Waarom dit vandaag relevanter is dan ooit
In recente trajecten wordt duidelijk dat de druk niet afneemt. Dat maakt dit soort leerprocessen geen extraatje, maar een wezenlijk onderdeel van organiseren.
Organisaties die hierin investeren:
- versterken de zelfregulatie van medewerkers
- verhogen veerkracht en focus
- bouwen aan onderlinge verbondenheid
- creëren een cultuur waarin leren en welzijn hand in hand gaan
In co-creatie met de organisatie
Wat Mindful at Work kenmerkt, is dat het geen vast programma is dat we simpelweg uitrollen. Het krijgt telkens opnieuw vorm, in dialoog met de organisatie. Want elke context is anders en brengt eigen vragen, spanningen en dynamieken met zich mee. Daarom vertrekken we vanuit wat er echt leeft: wat speelt er, waar zit frictie en wat willen jullie versterken? Vanuit dat gezamenlijke onderzoek ontwerpen we een leerproces dat aansluit bij de praktijk én bij de mensen die er dagelijks vorm aan geven.
Anders leren aanwezig zijn
Mindfulness op het werk gaat niet over ontsnappen aan druk. Het gaat over anders leren aanwezig zijn in wat er is. Niet om de golven te stoppen, maar om er anders mee te bewegen. Bij Vito groeide het bewustzijn rond welzijn, deelnemers leerden hun eigen alarmsignalen herkennen en ontdekten hoe ze zelf een positieve invloed kunnen hebben op hun eigen welbevinden. En wanneer mensen dat samen doen, ontstaat er ruimte voor iets anders: een organisatie die niet alleen presteert, maar ook leert, zich aanpast en zorg draagt voor haar mensen.