Niels de Boer

Echtheid blijven zoeken

Leidinggevenden zoeken soms ook naar taal voor het bereiken van grotere groepen mensen. Daar help ik ook graag bij. Niet iedereen heeft dezelfde behoefte op dat gebied. Wat voor jou werkt, of voor een deel van je collega’s, pakt soms bij anderen niet. Dan heb je een andere inslag nodig, een andere invalshoek, of zelfs een andere vorm. Misschien je veranderverhaal niet opschrijven maar opnemen, bijvoorbeeld. Hoe dichter je bij jezelf komt en hoe meer je daarin jezelf ook laat zien, hoe beter je intentie overkomt, is mijn ervaring. Het gaat stromen als we onze maskers afzetten. Echtheid verdiept en versnelt het contact.

Verlies als thema

Dat laatste is iets wat ik zelf ook aan den lijve heb ervaren. Een persoonlijke verlieservaring heeft mij naast veel verdriet ook een rijker leven gegeven, hoe gek dat ook klinkt. Het is nu een thema waar ik graag mee werk in organisaties. Want daar geven we het nog niet altijd een plek - sterker nog: ik denk dat we er een beetje van wegkijken. Terwijl rouw juist ruimte nodig heeft. We praten liever over wat goed gaat, wat lukt, waar we naartoe gaan, maar verlies een plek geven heeft nodig dat je het ook daar over hebt. Wat heb je verloren? En hoe is dat?

Verlies erkennen en de pijn daarvan doorvoelen is echter net zo hard nodig als plek maken voor een nieuwe toekomst. Het is denk ik belangrijk dat we het daar wat vaker over hebben. In de volle breedte: als een collega een dierbare heeft verloren, maar ook bij een reorganisatie, bij een verhuizing of herinrichting van teams kan de rouwbril helpen om het goede gesprek te voeren. De diepgang van het verlies is anders, maar de dynamiek van rouw is hetzelfde: de pijn aankijken en uitspreken, in plaats van daaromheen werken of er doorheen duwen, werkt helend. Ik begeleid nu bijvoorbeeld twee teams die uit een hele spannende fase komen precies bij dat stuk. Voor ze naar de toekomst gaan kijken, krijgt het verleden een plek. Dat geeft lucht en verbinding. Het kan soms ook zo klein zijn als een goed ritueel. Met een aantal arbo-artsen sloot ik laatst een leergang af na 4 jaar. De vraag ‘wat gaat er nu verloren?’ was deel van de eindmiddag. Ze spraken uit dat ze de vanzelfsprekende ontmoeting gingen missen. Juist door dat ook te benoemen werd het vieren leuker. Dat is iets paradoxaals bij praten over verlies: vooraf denk je dat het zwaar is, maar dat hoeft het niet te zijn. Het wordt er juist lichter van.

‘Is dat zo?’ Uitdagen om verder te komen

Het links- en rechtsom bevragen van iemands bedoeling en aanpak gaat me makkelijk af, ik ben van nature een beetje een dwarsdenker. En dat helpt enorm om de status quo en aannames te bevragen of uit te dagen. Als een team vol overtuiging zegt: ‘bij ons kun je iemand niet ontslaan’ is mijn eerste vraag: ‘Is dat zo? Waarom niet?’ Dat helpt om daar eens bij stil te staan: we denken dit wel, maar is het ook zo? Wie samenwerkt is automatisch voorzichtig om de relatie op het spel te zetten. Op basis van de aanname dat uitspreken precies dat doet, doen mensen het vaak niet. Mijn ervaring is dat het juist andersom werkt: als je je uitspreekt – op een manier die voor de ander ook goed te horen is – verdiep je het contact juist. En vaak ontdek je ook weer nieuwe mogelijkheden om verder te komen, omdat je weet wat voor iedereen van belang is en ieders ideeën mee kan nemen.

Dagvoorzitter of gastheer

En hoe leuk ik het ook vindt om in het dagelijkse gesprek aan te schuiven: Niels en een podium, dat werkt ook! Dus naast teamcoach ben ik ook graag dagvoorzitter of gastheer. En ik kan zelfs als comedian consultant aan de slag. Bij de afsluiting van een leiderschapstraject verzorgde ik laatst een (liefdevolle) roast. Een heel andere manier om mijn ‘dwarsdenkerschap’ en gevoel voor taal kwijt te kunnen.

Stappen zetten

Een van mijn favoriete vragen aan het einde van elk gesprek is misschien wel: ‘wat ga je nu doen, wat is de kleinste stap die je kan zetten om…?’ Een algemene constatering als: ‘we kunnen elkaar nu beter vinden’ is een goed begin, en op zich nog onvoldoende. Dan vraag ik graag door: ‘Wat gaat er nu maandag anders?’ Dat voor je zien helpt om het ook te gaan doen. En daar weer van te leren.