Pim-pam-petten met de ontwerpprincipes uit het Ontwerpboek

2 jul 13

Pim-pam-petten met de ontwerpprincipes uit het Ontwerpboek

Hoe ontwerp je een leertraject om wijkmanagers en coaches optimaal te laten samenwerken in de kinderopvang? Wat is er voor nodig onderwijsondersteuners van zieke leerlingen te bewegen om meer ICT-hulpmiddelen in te zetten? Dit is een zomaar een greep uit de vragen waar een ontwerper van leertrajecten voor kan komen te staan. Het Ontwerpboek biedt inspiratie voor de aanpak van dergelijke vragen. Hoogste tijd dus om met de inzichten uit het boek aan de slag te gaan!

Op een warme zomerdag verzamelt zich een groep ontwerpers uit allerlei organisaties op de zolder van Maliebaan 45 voor een FCE workshop. Aan de hand van de leer- en ontwerpprincipes uit het Ontwerpboek buigen we ons over ontwerpvraagstukken uit het werk van een aantal van hen.

 

Ontwerpprincipes: persoonlijk of universeel?

In het Ontwerpboek benoemen de schrijvers leer- en ontwerpprincipes van waaruit zij werken. Ook ontwerpers uit andere disciplines, zoals een architect en industrieel ontwerper, hebben dit gedaan. In de epiloog van het Ontwerpboek vraagt Joseph Kessels zich af of ontwerpers zich bij hun keuze van principes en in hun aanpak laten leiden door de vraag en de cultuur van de organisatie, of dat een ontwerp toch vooral bepaald wordt door persoonlijke voorkeuren van de ontwerper.

 

Met deze workshop doen we een experiment dat op deze vraag voortbouwt. Wat gebeurt er als we één ontwerpvraagstuk vanuit verschillende, vooraf bepaalde, ontwerpprincipes benaderen?

 

Pim-pam-pet

Wie kent het niet, het geluidje van de pim-pam-pet-draaischijf? Dit geluid klonk regelmatig tijdens de warme middag. Elke letter op de schijf staat voor een ander leerprincipe. Wie een letter draait gaat werken met de leer- en ontwerpprincipes die daarachter schuil gaan. Die principes passen we toe op de vraag: “Hoe ontwerp ik een leertraject advies- en communicatievaardigheden voor juridisch adviseurs in een veranderende context?”

 

Eén groep draait de letter ‘P’ en gaat op pad met het leerprincipe ‘Je leert als je verantwoordelijkheid moet nemen en het dus niet vrijblijvend is’. Hierbij horen ontwerpprincipes als: ‘de lerende als medevormgever’, en ‘leren en presteren verbinden’. Bij de andere groep stopt het draaischijfje bij ‘H’ en dat betekent: 'Leren doe je rondom een urgent vraagstuk'. Gewapend met deze principes gaan de ontwerpers aan de slag.

 

Principes werken …

Na een dik half uur zijn we natuurlijk benieuwd of de producten verschillen. De ene groep ontwerpers constateert tevreden dat het principe ‘leren en presteren verbinden’ een mooie uitwerking heeft gekregen. De juridisch adviseurs die het leertraject van groep-’P’ doorlopen, laten aan het eind hun adviesvaardigheden zien in een proeve van bekwaamheid. Leren en presteren verbonden.
En de ‘H’-groep maakt een ontwerp dat voor een groot deel bestaat uit het zoeken naar oplossingen  voor de zaken die nu lastig zijn in het juridisch advieswerk.
De ontwerpprincipes lijken te werken!

 

… maar impliciete principes steken ook de kop op

Nadere bestudering van het ontwerp leert ook iets anders: de ontwerpers van de ‘P’-groep hebben onbewust ook nog een ander principe gebruikt. Hun ontwerp gaat ervan uit dat lerenden moeten toewerken naar het profiel van de ideale adviseur. Een nulmeting bij de start van het traject maakt duidelijk waar mensen staan in hun ontwikkeling. Vervolgens is het leren erop gericht geconstateerde tekorten weg te werken.

 

De groep realiseert zich dat dit ontwerp is gestoeld op de opvatting dat leren vooral bestaat uit het wegwerken van tekorten (gap-denken). Dit impliciete leerprincipe kleurt hun ontwerp sterk. De groep besluit daarop om te werken vanuit een andere gedachte: een leertraject ondersteunt mensen om hun talenten te ontwikkelen. En dan ontstaat een ander ontwerp. We leren hieruit dat tijdens het ontwerpen allerlei impliciete opvattingen 'meedoen'. Ook als we onszelf bewust beperken tot één vooraf bepaald principe.

 

Binnen de grenzen zijn de mogelijkheden net zo onbeperkt als daarbuiten (Jules Deelder)

Is werken vanuit één principe beperkend? Het antwoord daarop is, in elk geval vanmiddag: “Nee”. Tijdens deze workshop ontdekken we dat er binnen de grenzen oneindig veel mogelijkheden zijn en dat kaders de creativiteit juist aanwakkeren. Daarnaast houdt het je scherp om vanuit één principe te denken.

 

Dat onbeperkte leunt grotendeels op samenwerking; ook bij het ontwerpen levert dat veel op. Het is mooi te zien dat het leerprincipe ‘leren doe je samen’ zichzelf weer dubbel en dwars bewees. In korte tijd ontstaat een schat van ideeën rondom elk ingebracht vraagstuk!

 

Pim-pam-pet opbrengsten

Wat we meenemen uit deze workshop is, dat het goed werkt om bewust te experimenteren met verschillende principes. Hoe zou je ontwerp worden als je het volgens een principe ‘Q’ inricht? En hoe ziet het eruit als je principe ‘L’ als vertrekpunt neemt? Vanuit meerdere principes ontwerpen levert meer en nieuwe ontwerpideeën op. En het helpt daarbij om jezelf te dwingen om uit je comfortzone te treden, om niet alledaagse principes te kiezen, en dus zelf als ontwerper ook te leren.

Dat smaakt naar meer. Draaien maar!

 

 


Andere interessante blogs op het thema “Publicaties” voor jou geselecteerd:


Organisatiejournalistiek als krachtige veranderinterventie

9 mei

Organisatiejournalistiek als krachtige veranderinterventie

Collega Derk van der Pol is organisatiejournalist. Maar wat is het eigenlijk? Wat is het belang ervan voor organisaties? En wat vraagt het van je? Saskia Tjepkema interviewde Derk: “Voor mij gaat het erom dat je binnen een team of een hele organisatie...

In een leerwerkplaats leren studenten om het goede te doen

12 mrt

In een leerwerkplaats leren studenten om het goede te doen

Dr. Ada ter Maten is onlangs door het ROC Albeda in Rotterdam en met ondersteuning van de gemeente Rotterdam aangesteld als practor Leerwerkplaatsen. Een leerwerkplaats is een leer- en werkomgeving ingericht door de school en een of meer bedrijven, waarin studenten de bekwaamheden voor een...

Het Goede Gesprek

24 jan

Het Goede Gesprek

Laatst gebeurde het ineens. Ik liep tijdens een workshop bij een subgroepje langs en belandde middenin een verhit gesprek. Over de reorganisatie, het management dat zijn rol niet pakte en vele goede ideeën die niet benut werden. De gesprekspartners waren niet te stuiten. Het ene...

Artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouwveiligheid

20 dec

Artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouwveiligheid

Samen met Antonie Van Nistelrooij en Marcel Veenswijk van de Vrije Universiteit schreef ik het artikel " Urgency for Safety in construction: narratives of carpe diem, carpe pecunia and memento mori ". Het is een artikel over cultuurverandering en leiderschapsontwikkeling op gebied van bouw veiligheid....

Samen bouwen aan positief onderwijs: wat kun je als schoolleider doen?

17 dec

Samen bouwen aan positief onderwijs: wat kun je als schoolleider doen?

In toenemende mate besteden scholen aandacht aan zaken als talent, welbevinden, motivatie, weerbaarheid en creativiteit. Positief onderwijs is de verzamelnaam voor alles wat een school doet om bewust te werken aan een balans tussen aandacht voor prestaties en voor welbevinden, zowel van leerlingen, als van...

'Hoe het gaat' is interessanter dan 'hoe het moet'

10 dec

'Hoe het gaat' is interessanter dan 'hoe het moet'

Als veranderkundige heeft Ton ten Broeke een fascinatie voor ‘hoe het gaat’: wat is de achterkant van veranderprocessen? Hoe ziet het eruit achter de aanpakken en stappenplannen? Daar waar het echte werk gebeurt. Hij heeft zes vakgenoten geïnterviewd over precies dát aspect van het werk....

Ontwikkeling van een positief schoolklimaat: gesprekken als hefboom voor organisatie-ontwikkeling

3 dec

Ontwikkeling van een positief schoolklimaat: gesprekken als hefboom voor organisatie-ontwikkeling

Positief Onderwijs gaat over de vraag hoe we in school structureel aandacht kunnen besteden aan bekwaamheden die leerlingen helpen om te floreren, tijdens de schooltijd en erna. Er is een schat aan beproefde lesmethoden en programma’s beschikbaar, denk aan mindfulness op school, Positive Behaviour Support projecten, Deep Democracy, talentlessen, en de Gelukskoffer. Die zijn onmisbaar en waardevol. En ze werken vooral als er in de hele school een klimaat heerst waarin naast aandacht voor prestaties ook consistent oog is voor welbevinden, talent, energie, en positieve relaties. Niet alleen voor de leerlingen, ook voor de docenten.

Hoe geef je leiding aan de ontwikkeling van zo'n positief schoolklimaat? Schoolleider en onderzoeker Mathew White van de Adelaide University heeft er een duidelijk antwoord op: “Leidinggeven aan positief onderwijs? Dat betekent vooral zorgen voor positieve gesprekken, in plaats van negatieve. Door de gesprekken te beïnvloeden, beïnvloed je het hele klimaat in de school.”

Het seizoen van uiterlijke rust en innerlijke groei: een reflectieve winter

29 nov

Het seizoen van uiterlijke rust en innerlijke groei: een reflectieve winter

Het einde van het jaar nadert, de avond valt elke dag op een vroeger moment. Het is koud en het liefst zit je binnen, warm en droog. Even los van de najaarsdrukte op werk en nog net voor de piek van de decemberdrukte… Een mooie...
vorige
1 2 3 ... 20 21 22
volgende