Focus of veelheid? Een paradox ontrafeld

2 okt

Door: Silvia Derom | Categorie: Inspiratie
Focus of veelheid? Een paradox ontrafeld

“Focus op één ding”

“Kies gewoon iets”

“Begin iets en maak het af”

 

Focus is dé voorwaarde voor succes. Veelheid is wat afleidt van de focus, waardoor je “van alles een beetje kan, maar niets écht goed”. In deze overtuiging staan beide aspecten lijnrecht tegenover elkaar en lijkt het wel alsof er een verliezer moet zijn. Kunnen we er ook anders naar kijken? Kunnen we ‘veelheid’ terug een volwaardige plek geven naast het (momenteel) overgewaardeerde ‘focus’?

 

Bij paradoxen schuilt het gevaar dat we het gevoel krijgen dat we moeten kiezen. Hoe kunnen we omgaan met dat spanningsveld? Hoe kunnen we het of-of denken overstijgen?

 

De kunst van het paradoxale leven

Ik vond soelaas in de boeken van Ivo Brughmans: ‘De kunst van het paradoxale leven’ en ‘Paradoxaal leiderschap’. Daarin wordt een kader geboden om beide polen van een paradox als gelijkwaardig te zien, en om ons vermogen tot én-én denken aan te scherpen. Er zijn verschillende manieren om met een paradox om te gaan, en die vertaalde Ivo in het polariteitenwiel.

 

Zo is het wiel dan ook bedoeld: als een weergave van mogelijkheden tussen dewelke je kan ‘navigeren’, en niet als vaststaande fases die je één voor één moet doorlopen.

 

Paradox Focus-Veelheid

Wat gebeurt er als we de paradox ‘Focus-Veelheid’ naast dat wiel leggen? Ik nam de proef op de som.

  1. Eenkennige verbinding. Hier wordt enkel ruimte gegeven aan één pool. Bv. het hebben van focus wordt verheerlijkt en veelheid wordt onderdrukt. Je dwingt jezelf in het keurslijf van de specialist en drukt jouw verlangen naar afwisseling weg. Of net het omgekeerde: je fladdert constant van het ene naar het andere, zonder ooit iets ‘vast te pakken’. Zo’n eenzijdige verbinding vraagt veel energie en heeft niet zelden als effect dat de weggedrukte pool vroeg of laat in volle kracht terugslaat.
  2. Uitlaatklep. De pool ‘focus’ heeft de dominante rol, maar ‘veelheid’ krijgt af en toe een (gecontroleerde) uitlaatklep. Je legt jezelf bv. helemaal toe op één thema of vaardigheid, maar tijdens vakanties laat je jezelf toe om te vlinderen. Je mag dan verschillende boeken tegelijkertijd lezen, workshops allerhande volgen, enz.
  3. Silo’s. Op je werk gedraag je je als specialist, maar in jouw privéleven laat je jezelf toe jouw nieuwsgierigheid te volgen, waar die ook heen gaat. Het zijn twee gescheiden werelden, alsof je twee verschillende personen bent naargelang de context.
  4. Situationeel. Je schakelt tussen de twee polen naargelang de situatie. Bv. je hebt een eigen zaak en probeert aan te voelen wanneer focus vereist is en wanneer je net moet gaan verbreden. Het floreren van jouw zaak is hier het uitgangspunt, je zet de polen heel bewust in.
  5. Balans. Je legt jezelf een maximum aantal hobby’s op. Je vindt het best ok dat je je niet wil beperken tot één ding, maar je laat jezelf ook niet helemaal gaan. Per jaar laat je je jezelf toe om twee hobby’s op te nemen en die ook vol te houden tot het volgende jaar, ongeacht hoe je je daarbij voelt. Je voelt je bij deze oplossing niet zielsgelukkig, maar het lijkt je een redelijk compromis.
  6. Combinatie. Gedurende een bepaalde periode gedraag je je als specialist, maar na een tijdje schakel je over naar een ander domein, waar je je weer helemaal gaat ingraven. Je hebt dus wel degelijk focus, maar op de lange termijn bouw je een veelheid aan expertises op. Of je bouwt een zaak op rond een overkoepelend thema, bv. je noemt jezelf een ‘storyteller’. Daaronder kan jij een veelheid aan activiteiten parkeren, zoals artikels schrijven, documentaires maken, en waarom niet mensen coachen aan de hand van hun levensverhaal?
  7. Synthese. Generalisme is jouw ‘merk’, het is jouw specialiteit. Jouw focus ligt hem net in de veelheid, beide polen komen samen en vormen een ‘creatieve synthese’. Bv. jouw job bestaat er uit om heel veel domeinen te verkennen en hier linken tussen te leggen. Of je bent aangeworven op een project om net de verbinder te zijn tussen verschillende expertises.

 

 

Leren spelen met paradoxen

Het is natuurlijk verleidelijk om de fase van de creatieve synthese als ideaal te zien, maar ook dat zou weer een valkuil zijn. Waar ligt de ideale balans tussen focus en veelheid voor jou? Wat vragen de huidige omstandigheden? Als seriële specialist heb je wellicht weinig boodschap aan de creatieve synthese, of misschien zit je nu éénmaal in een situatie waarbij tijdelijke focus van jou vereist is.

 

Maar het hoeft geen gegeven te zijn waar je in vast zit. Leren spelen met je paradoxen maakt dat je meer opties hebt en dat je, op momenten dat je het nogal zwart-wit ziet, jouw vermogen tot én-én denken zal aanboren. Het polariteitenwiel is hierbij een handig hulpmiddel.

 

Een vraag aan jou nu: hoe schakel jij tussen de polen ‘focus’ en ‘veelheid’? Welke vormen uit het polariteitenwiel verkende je al en hoe kreeg dat concreet vorm? Benieuwd naar jullie ervaringen!

 

 

Begin 2018 geven Ivo Brughmans en ikzelf een training in het 'Paradoxaal coachen'. Gericht op alle professionals die in hun begeleidingswerk paradoxen wensen in te zetten als een kracht. Klik hier voor meer info.

 



Reacties op dit item

Ha, eindelijk iets waarin ik mezelf herken. Ik heb me altijd op uiteenlopende dingen 'gefocust', maar werd geregeld tegen mijn zin naar één focus gedirigeerd. Maar overschakelen tussen een veelheid aan 'focussen' vergt soms ook energie. Verspringende interesses vallen niet steeds samen met door agenda's vastgelegde verwachtingen van mensen/organisaties die van mij 'focus' vragen. Tja, te weinig plaats hier om duidelijk te zijn, maar misschien is het herkenbaar ;-)
Door: Joris De Bleser | 14-10-2017 18:48
Mooi perspectief op focus en veelheid en de kracht van beide. Mijn ervaring in een grote internationale organisatie is dat de bedrijfscultuur vraagt om focus op individueel nivo maar om veelheid op organisatie nivo. De paradox die ik als coach vaak tegen kom is dat individueel vaak gevraagd wordt naar verbreding en veelheid en bij team coaching naar focus. Mijns inziens dus niet alleen situationeel maar ook gebaseerd op complexiteit en termijn. Zelf blijf ik schakelen tussen veelheid en serial specialist, wat inderdaad regelmatig niet meevalt. Het zoeken naar de ‘best fit’ vergt tijd en energie maar is bevredigend wanneer toegevoegde waarde wordt gerealisserd.
Door: Jan Salomons | 15-10-2017 10:45

Reageer op dit item

Naam

E-mail

Reactie

 


Andere interessante blogs op het thema “Inspiratie” voor jou geselecteerd:


Mijn why: 'Developing stories of the oppressed'

1 mei

Mijn why: 'Developing stories of the oppressed'

Dat was het antwoord op de vraag: ‘waarom doe je het werk wat je doet?’. Terwijl ik de zin voor het eerst uitspreek, kijken zo’n 40 collega’s mij vragend en misschien ook wel bevestigend aan. De volgende collega in de kring vertelt zijn zin. En...

Verhalen herschrijven

19 apr

Verhalen herschrijven

Vol concentratie lezen we het uitgeprinte A4-tje dat we alle acht op onze schoot hebben liggen. Vanuit de andere kant van de ruimte komt het geluid van het wekelijkse biljartuurtje onze kant op, gemixt met het ritmische getik van het mes van de vrijwilligster die...

Hoe houd je de energie vast na een bijeenkomst vol plannen?

29 mrt

Hoe houd je de energie vast na een bijeenkomst vol plannen?

Verandering is in veel organisaties aan de orde van de dag. En hoewel teams dagelijks proberen om vorm te geven aan nieuwe ambities, en proberen vormen te vinden die beklijven, blijft veranderen moeilijk. Het merendeel van de pogingen loopt vast of komt...

Veiligheid in beeld: fotoís als sanctiemiddel of verbeterhulp?

26 mrt

Veiligheid in beeld: fotoís als sanctiemiddel of verbeterhulp?

Feedback is essentieel om te kunnen leren, en die verweven we dan ook vaak in onze interventies: mensen gaan (360) feedback opzoeken, benutten klant- of deelnemersevaluaties, doen zelfonderzoek, …. Foto’s kunnen ook een spiegel voorhouden en in dat opzicht een ‘vonkje’ voor leren zijn. Dat...

Storytelling van binnenuit

20 mrt

Storytelling van binnenuit

Samen met mijn collega Kirste den Hollander gaf ik onlangs een workshop storytelling. We kregen van deelnemers terug dat ze nieuwsgierig waren naar ‘hoe’ je het verhaal (van de organisatie) nu naar buiten vertelt. Iets waarvan deelnemers achteraf aangaven dat ze daar meer van gehoopt...

Vertel je verhaal op www.doorbreken.be

16 mrt

Vertel je verhaal op www.doorbreken.be

Patronen Mensen hebben een natuurlijke neiging om zich tegen veranderingen te verzetten. Veranderingen worden in ons brein ervaren als bedreiging. Ons biochemisch systeem houdt niet van verandering en doet er alles aan om bij het vertrouwde te blijven, ook al is het niet constructief...

Dit item is niet beschikbaar in het Nederlands.

13 mrt



...

Koffiepraatjes die het verschil maken

27 feb

Koffiepraatjes die het verschil maken

Van persoonlijke gesprekken krijgen mensen energie. Als vanzelf praat je over dingen die je interesseren en raken en waar je van opleeft. In het werk is het niet vanzelfsprekend om ruimte te maken voor deze waardevolle momenten. Tijd is kostbaar en de nadruk ligt vaak...
vorige
1 2 3 ... 61 62 63
volgende