Sprankelend vernieuwen in de gevestigde orde: van botsing naar bedding

Een team innovatie in een gehandicaptenzorgorganisatie onderzoekt de mogelijkheid om een kerststallenroute te organiseren waar ook mensen met een beperking aan mee kunnen doen. Een specialist in het ziekenhuis is zoekende hoe zij binnen haar organisatie de samenwerking tussen artsen en verpleegkundigen een positieve impuls kan geven. Het zijn voorbeelden van vernieuwende initiatieven waarbij mensen in hun dagelijkse praktijk werk maken van iets dat zij belangrijk vinden. Vanuit een sterke, innerlijk gevoelde drijfveer, en met oog voor maatschappelijke en organisatorische impact proberen zij meer mensen te betrekken bij hun beweging. Dit gaat met vallen en opstaan, want vernieuwen binnen bestaande structuren is niet eenvoudig. Het nieuwe wijkt immers af van wat tot dan toe gebruikelijk was en daardoor krijg je onvermijdelijk te maken met bestaande regels, gewoontes, diepgewortelde overtuigingen en belangen. 

Het nieuwe in conflict met het bestaande

Het bruisende van een vernieuwing staat regelmatig op gespannen voet met de gevestigde orde in een organisatie. Om verder te komen, helpt het om handigheid te ontwikkelen in het omgaan met lastige situaties die hieruit voortkomen. Denk aan de beslisser die een gespecificeerde begroting voor komend jaar verlangt terwijl voor de innovators nog niet vaststaat wat de volgende stappen zullen zijn. Of neem het management die een uitrol wil van wat er gerealiseerd is, terwijl je als innovator voelt dat dit niet gaat werken of zelfs schadelijk is. Ook kun je te maken krijgen met tweespalt tussen mensen die het belang voelen van een nieuwe richting en collega’s die redenen hebben om vast te houden aan hoe het altijd ging. We zijn het afgelopen jaar op onderzoek uitgegaan om meer te leren over manieren om effectief om te gaan met dergelijke spanningen tussen ‘het nieuwe en het bestaande’.

Onderzoek naar mogelijkheden om het vermengen een impuls te geven

Ons onderzoek richtte zich op de vragen: Hoe vermengt een vernieuwend initiatief zich met het bestaande systeem? En hoe kun je dat proces een zetje in de goede richting geven? De gedachte erachter is, dat als het lukt om effectiever te bouwen aan het inbedden van vernieuwing, we met elkaar meer maatschappelijke impact kunnen realiseren. In dit paper staan de inzichten uit de eerste onderzoeksfase centraal. Daarnaast komen de aanknopingspunten voor de volgende fase aan bod.

Hoofdlijnen van dit paper

Het paper beschrijft drie fases die vernieuwingen achtereenvolgens doorlopen. De botsingen tussen het nieuwe en het bestaande presenteren zich in elke fase anders, en er gelden ook andere adviezen om er effectief mee om te gaan. De meeste aandacht krijgt de laatste fase: de uitbreidingsfase van innovatie, omdat die centraal staat in het nieuwste onderzoek. Er is aandacht voor het uitnodigen van ‘tussenpersonen’, ontwerpen van ‘tussenruimte’, de omgang met verlies, het aangrijpen van een wezenlijk vraagstuk en het vooruitdenken over heel praktische werkafspraken die je helpen om in de praktijk van alledag te handelen in lijn met datgene waar je naar streeft. Het onderzoek laat zien dat het mogelijk is om zelf actief invloed te nemen op het inbedden van de vernieuwing in elke fase. Wezenlijk is hierbij de reflectie op de fase waarin je je bevindt en het kunnen schakelen tussen strategieën die per fase kansrijk zijn.